N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
Jaargang 13, nummer 147
‘Doet de Grondwet wat ze moet doen?’
De basiswaarden van de Grondwet moeten sterker worden uitgedragen. De Grondwet moet gemakkelijker kunnen worden aangepast - om met de tijd mee te gaan. Geef rechters de mogelijkheid om het verloop van het verkiezingsproces te toetsen. De kabinetsformatie moet beter worden geregeld via de Grondwet.Het is een greep uit de vele adviezen en aanbevelingen uit de bundel die onder regie van het Montesquieu Instituut is gemaakt ter gelegenheid van de 175ste verjaardag van de Grondwet van 1848, gewoonlij...
175 jaar Grondwet van Thorbecke: symposium, bundel en debat
De Nederlandse Grondwet in vergelijkend perspectief: achterblijver, voortrekker of toch vooral geluksvogel?
Artikel
Monica Claes
Op de internationale rankings over (deelaspecten van) het functioneren van de democratische rechtsstaat doet Nederland het steevast erg goed. Tegelijk is de Nederlandse Grondwet, in vergelijking met andere grondwetten in de Europese Unie, te kenmerken als sober (ze bevat geen preambule en is weinig ...
De waardering van de Grondwet van 1848: een historisch perspectief
Karin van Leeuwen, Karin van Leeuwen
‘Het is heden een eeuw geleden, dat de veranderingen, die de Grondwetsherziening van 1848 in ons constitutioneel bestel bracht, plechtig zijn afgekondigd. Er is alle reden om met onze gedachten bij deze gebeurtenis te verwijlen. Want deze Grondwetsherziening betekende een fundamentele wijziging in d...
Niet alleen 2023 is in grondwettelijk opzicht een bijzonder jaar. Ook 2022 was dat: toen verschenen maar liefst zes grondwetswijzigingen in het Staatsblad. Eén daarvan betrof de algemene bepaling: een ongenummerd artikel dat helemaal aan het begin van de Grondwet is geplaatst, en dat luidt: ‘De Gron...
De Grondwet tussen zelfrelativering en zelfbevestiging
Maarten Stremler
Een grondwet weerspiegelt vanouds de soevereiniteitsaanspraak van een staat. Niet voor niets loopt de opkomst van grondwetten sinds het einde van de achttiende eeuw parallel aan processen van staatsvorming. Binnen een bepaald territorium maakt de staatsorganisatie (de overheid) aanspraak op het hoog...
Sinds de herziening van 1983 staan in de Nederlandse constitutie de grondrechten voorop. Terwijl oudere versies van de constitutie nog begonnen met een hoofdstuk waarin “het rijk en zijn inwoners” werden beschreven, bestaat het eerste hoofdstuk van de grondwet van 1983 uit een opsomming van drieëntw...
Dat de liberale grondwet van 1848 het werk van Thorbecke was, is in de parlementaire geschiedenis breed aanvaard. Historici hebben zo nu en dan wel gewezen op de rol van anderen bij de totstandkoming van deze belangrijke constitutionele herziening, maar deze nuance komt in de wat meer populaire hist...
Enkele weken geleden mocht ik een lezing geven tijdens de 75ste editie van de Duits-Nederlandse Juristenconferentie. De titel van mijn lezing was ‘[[taalaan en]]The Dutch way[[taaluit]] – [[taalaan de]]der lange Weg zur Prüfung der Verfassungsmäßigkeit[[taaluit]]‘, en naast de historie van het Neder...
Een hoge drempel, ook voor onomstreden voorstellen
Bert van den Braak
Er zijn vele pogingen om de Grondwet te wijzigen mislukt (in de bundel staan ze globaal opgesomd), maar soms gold: de aanhouder wint. Hoewel de tweede lezing nog moet volgen, lijkt het SP-initiatiefwetsvoorstel over het correctief referendum nu goede kans te maken om de eindstreep te halen. Dat zou ...
De Staatsregeling van 1798: een belangrijk element voor de huidige discussie over de grondwet
Jan Postma
Door te herdenken dat 175 jaar geleden de Grondwetsherziening 1848 tot stand kwam, wil het kabinet in dit lustrumjaar 2023 de aandacht voor de rol van de Grondwet in de samenleving intensiveren. Daarbij heeft het kabinet het 225-jarig bestaan van de Staatsregeling van 1798, de eerste grondwet van on...
"‘…een leesbaar en herkenbaar document waarop elke burger recht heeft, een eigentijds, hecht fundament voor onze democratie’"
Zo omschreef minister-president Ruud Lubbers de herziene Grondwet tijdens de officiële presentatie ervan in de Rolzaal van het Binnenhof op 17 februari 1983.
